محمد رضا واليزاده معجزى
563
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
چوارى و اولاد قباد نيز داراى نفوذ بودند ولى هيچكدام قدرت و ثروت و دم دستگاه اعظم السلطنه را نداشتند . علت عمده ضعف اين خوانين اين بود كه باوجودى كه خود امير اشرف دست از خاوه كشيده بود و كارى به كار آن نداشت ، معهذا اين خوانين غالبا خود را دستنشانده و نوكر امير اشرف مىدانستند و آرزو داشتند كه امير اشرف بار ديگر بر دلفان مسلط شود شايد از وجود ماليات و سيورسات چيزى به آنها بدهد . علت ديگر اين بود كه يوسف خان امير بهادر ، رئيس طايفه نور على ، كه دخترش همسر على محمد خان امير اعظم پسر و جانشين امير اشرف بود ، منافع خود را در بقاء نفوذ امير اشرف در دلفان مىدانست و به لطايف الحيل مىكوشيد كه نفوذ امير اشرف و پسرش امير اعظم در دلفان قطع نشود . ز : خرمآباد مركز لرستان مقارن با حكومت نظام السلطنه در لرستان متنفذين شهر خرمآباد به شرح زير بودند : 1 . فاميل والىزاده كه تاريخ اجداد آنها را در ضمن واليان لرستان نوشتهايم : اين فاميل هنوز بقاياى نفوذ و قدرت اجدادى خود را در خرمآباد حفظ كرده بودند و چون با خوانين ايلات و طوايف لرستان پيوندى و خويشاوندى داشتند و مورد احترام خوانين و سركردگان عشاير بودند ، لذا اهل شهر خرمآباد هم از هر حيث رعايت احترام آنان را در منظور داشتند و از صوابديد آنان عدول نمىكردند . حكام وقت هم براى استفاده از نفوذ فاميل غالبا با آنها نظر موافق داشتند و مشاغل عمده را ( به استثناى پيشكارى ايلات و طوايف ) به آنها رجوع مىكردند و گاهى هم ماليات شهر يا بعضى طوايف را كه از والىزاده اطاعت مىكردند ، نيز به آنان اجاره مىدادند و همينطور قراء خالصه دولت را نيز به عنوان اجاره به آنها واگذار مىكردند . 2 . دومين دودمان شهر خرمآباد چاغروندها مىباشند . اين دودمان خود را از نسل چغربيك مىدانند كه در همين كتاب از او ذكرى مختصر شده و بعيد نيست كه از نسل محمد چاغر باشند . دودمان چاغروند از زمان صادق اللّه ويس به بعد وارد مراحل ترقى شدند و در زمانى كه اسماعيل خان والى مورد سخط دولت بودند ، رياست به دست " گل باغ " افتاد ولى سرانجام جان خود را در اين راه از دست داد . از اعقاب گل باغ مردان مشهورى مانند مرحوم آقا اسد كلانتر نيز در خرمآباد صاحب نفوذ بودهاند . در زمان نظام السلطنه و اوان مشروطيت آقا ربيعا و برادرش ميرزا رحيم خان معين السلطنه پسران حاج عوض به ترقيات شگرفى رسيدند و در لرستان نفوذ فوق العاده كسب نمودند و مشاغل خوب آن زمان از قبيل اجاره ماليات يا خالصجات و نيابت حكومت و پيشكارى و امثال